GŁÓG - NATURA DLA ZDROWIA TWOJEGO SERCA

26 marca 2018
Głóg naturalnie występuje w Europie, Azji i Ameryce Północnej. W Polsce często spotykamy go w ogrodach i parkach oraz żywopłotach, na terenach niżowych i podgórzu, na nieużytkach i przy lesie. Ma on postać krzewów lub małych drzew o ciernistych gałęziach i białawych kwiatach zebranych w kwiatostany (baldachogrona). Znanych jest już ponad tysiąc gatunków z rodzaju Crataegus.
GŁÓG - NATURA DLA ZDROWIA TWOJEGO SERCA

Surowiec:

W lecznictwie wykorzystuje się zwykle dwa gatunki głogu: głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogynaJacq. (Lindm.)) oraz dwuszyjkowy (Crataegus oxyacantha L., synonim Crataegus laevigata (Poir.) DC.), które przynależą do rodziny Różowatych (Rosacea). W Europie dopuszcza się także zastosowanie w lecznictwie innych gatunków głogu takich jak: Crataegus pentagynaWaldst. et Kit. ex Willd., Crataegus azarolus L., Crataegus. nigraWaldst. et Kit. Nazwy zwyczajowe głogu funkcjonujące w Polsce to głożyna, cierń biały, głóg pospolity jak i wiele innych. Słowo „Crataegus” wywodzi się z języka greckiego i w dosłownym tłumaczeniu oznacza: kratos - siłę, agein - dostarczać, co w zestawieniu można tłumaczyć jako „dostarczać siły”.

Surowiec zielarski stanowi kwiatostan (kwiaty wraz z 2-5 liśćmi) oraz owoc głogu. Owoce właściwe to czerwonobrunatne pestki, natomiast owoc rzekomy wyglądem przypomina czerwone kulki. Kwiatostan głogu zbiera się ze stanu naturalnego w okresie kwitnienia (maj-czerwiec) i suszy w temperaturze do 40 ˚C. Zbiór owoców następuje jesienią tuż przed ich pełną dojrzałością (sierpień- wrzesień), następnie poddaje się je suszeniu w podobnych warunkach temperaturowych, po czym dosusza w temperaturze do 50 ˚C. Owoce mają słodko - kwaśny smak.

Skład chemiczny:

Za działanie lecznicze surowców odpowiadają ich składniki takie jak: flawonoidy (witeksyna, izowiteksyna, hiperozyd, rutozyd, kwercetyna) i proantocyjanidyny. Występują w nich ponadto: garbniki, saponiny, antocyjany, aminy oraz kwasy triterpenowe (kwas ursolowy) i kwasy fenolowe (kwas chlorogenowy, kwas kawowy), olejek eteryczny (kwiaty), a także fitosterole (beta-sitosterol). Owoce dodatkowo zawierają znaczną ilość witaminy C, prowitaminy A, garbniki, gorycze, cukry i kwasy organiczne. Kwiatostany jak i owoce posiadają dość podobny skład chemiczny, różnią się jednak zawartością poszczególnych ciał czynnych w obu surowcach. Pozwala to stosować je w podobnych schorzeniach oraz w profilaktyce niektórych chorób.

Działanie surowca:

Zarówno kwiat jak i owoc używane są w regulacji krążenia krwi oraz jako środek wspomagający pracę serca. Składniki chemiczne obecne w surowcach poprawiają bowiem krążenie obwodowe krwi i wzmacniają pracę mięśnia sercowego. Wspomagają kurczliwość mięśnia sercowego oraz powodują rozszerzenie naczyń wieńcowych serca, a przez to lepszy przepływ krwi. Dodatkowo łagodnie obniżają ciśnienie krwi.

Flawonoidy zawarte w kwiatostanach i owocach zwiększają diurezę i zapobiegają występowaniu obrzęków oraz odkładaniu się kamieni w układzie moczowym (zapobiegają złogom i kamicy moczowej). Proantocyjanidyny posiadają aktywność przeciwutleniającą (zmiatają wolne rodniki) i hamują procesy utleniania lipidów. Przetwory z głogu obniżają poziom cholesterolu i zapobiegają zwężeniu naczyń krwionośnych.

Uważa się także, że ekstrakty z głogu działają uspokajająco, odprężająco, łagodzą przez to niepokój, zmniejszają lęk i kołatanie serca.

W medycynie tradycyjnej owoce głogu służyły do hamowania biegunek, a także wykonywano z nich płukankę na infekcje gardła. Było to użycie zasadne farmakologicznie, gdyż zawierają one garbniki skondensowane, a te posiadają właściwości ściągające, odkażające i przeciwbiegunkowe.

 

Zastosowanie surowca:

Preparaty zawierające ekstrakty z głogu stosuje się zwykle w przypadku chorób serca jako środki nasercowe, czyli remedia cardiaca (w niewydolności serca w pierwszym i drugim stadium pod kontrolą lekarza), palpitacji, łagodnych zaburzeniach rytmu zatokowego serca, u osób z nadciśnieniem, w przebiegu miażdżycy, w celu obniżenia ryzyka dusznicy bolesnej. Są pomocne w przypadku stanów przemęczenia, w początkowym stadium niewydolności krążenia, nadmiernej nadpobudliwości, stresie psychicznym, nerwowości i utrudnionym zasypianiu.

Głóg może być ponadto stosowany profilaktycznie: w zaburzeniach rytmu serca, w celu stabilizacji ciśnienia tętniczego oraz w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia niedomogów krążeniowych .

 

Przygotowanie naparu:

Napar z kwiatostanów: 3 łyżki suszonego surowca zalać gorącą wodą, zaparzać pod przykryciem przez 10-15 minut, następnie odcedzić. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki.

 

Bezpieczeństwo stosowania:

Preparaty z głogu uważane są za bezpieczne i możliwe jest ich długotrwałe stosowanie. Według raportu EMA (European Medical Agency) nie zaleca się ich podawania wyłącznie w przypadku ciąży i okresu laktacji oraz u dzieci poniżej 12 roku życia z powodu braku wystarczających danych dotyczących badań.

Działania niepożądane: reakcje alergiczne na składniki surowca (wysypka), zmęczenie oraz reakcje ze strony układu pokarmowego (nudności).

Interakcjez lekami nie są znane. Jednakże w związku z tym, że niektóre dane wskazują na to, że przetwory głogu mogą wpływać na siłę działania niektórych leków stosowanych w tych samych schorzeniach co głóg, wymagają głębszej analizy i dobrania odpowiedniej dawki leczniczej.

 

Znaczenie kulinarne:

Owoce głogu są jadalne. Można z nich wykonać przetwory, dżemy, nalewki, wino oraz herbatkę.

Warto na koniec pamiętać o tym, że możemy właściwie chronić nasz układ krwionośny i sięgać po naturalne ekstrakty z głogu, które pomogą wzmocnić nie tylko nasze serce i krążenie, ale przydadzą także w stresowych sytuacjach i gdy jesteśmy zbyt nerwowi.